Dzieje Rynku Głównego w Krakowie i kościoła św. Wojciecha

(wystawa sezonowa w podziemiach kościoła św. Wojciecha)


Scenariusz: mgr Emil Zaitz
Aranżacja plastyczna wystawy, opracowanie plakatu i zaproszenia: Marek Grosse
Opracowanie foldera: Marzena Sawicz

Dnia 21 czerwca 2007 roku otwarto w podziemiach kościoła św. Wojciecha nową wystawę stałą (ale otwartą tylko w sezonie letnim), poświęconą historii krakowskiego Rynku, a także - z uwagi na miejsce ekspozycji - dziejom kościółka p.w. św. Wojciecha. Jest to już trzecia wystawa przygotowana przez Muzeum Archeologiczne w Krakowie w tym miejscu: najpierw, po zakończeniu dużych prac wykopaliskowych na Rynku prowadzonych przez Muzeum w latach 60-tych, otwarto tu wystawę poświęconą wynikom ówczesnych wykopalisk, potem w roku 1997 przygotowano wystawę jubileuszową poświęconą postaci św. Wojciecha, wreszcie teraz, po zakończeniu prac remontowych wokół świątyni i po ukończeniu ostatnich badań na Rynku - otwieramy wystawę, która przedstawia nowe dane na temat dawnych dziejów Rynku, uzyskane podczas niedawnych badań wykopaliskowych, zwł. po jego zachodniej stronie.

Kościół św. Wojciecha jest jedną z najstarszych budowli sakralnych w Krakowie. Zbudowano go ok. roku 1000, niedługo po śmierci na terenie Prus i kanonizacji św. Wojciecha, który stał się wkrótce patronem Polski. Pierwszy kościół w tym miejscu zbudowany był z drewna; według tradycji zbudowano w miejscu, gdzie św. Wojciech głosił swoje nauki i chrzcił mieszkańców miasta. Na wystawie umieszczono rekonstrukcję drewnianej podłogi tej świątyni, a także makietę drewnianego kościółka. Na przełomie XI/XII w. wzniesiono nowy budynek, zbudowany z ciosów wapiennych i z wapiennej kostki romańskiej. Kościół ten przetrwał niemal bez zmian do czasów współczesnych; częściowych zmian dokonano w XVII i XVIII wieku (por. druga makieta na wystawie). Do XV wieku natomiast wokół świątyni istniał niewielki, ale intensywnie wykorzystywany cmentarz, badany przez Muzeum w latach 60-tych w ramach badań wykopaliskowych na Rynku.

Budynek kościoła znajdował się na przedpolu grodu, na terenie osady otwartej, zniszczonej podczas najazdu tatarskiego w 1241 roku. W wyniku lokacji miasta w roku 1257 znalazł się on w obrębie nowo wytyczonego rynku miejskiego. Zabudowa Rynku, początkowo bezładna, została stopniowo uporządkowana w miarę powstawania kamiennych budynków miejskich, jak Sukiennice, Wielka i Mała Waga, Ratusz, czy Kabaty. Przede wszystkim jednak (oprócz powstania zabudowy mieszczańskiej wokół pierzei Rynku) jego wygląd ukształtowały zabudowania związane z handlem, tzn. Kramy Bogate, kramy drewniane, jatki itp. W sumie Rynek Główny w Krakowie był dość gęsto zabudowany. Zabudowa ta przetrwała do XIX wieku, kiedy to rozpoczęto jej likwidację, zakończoną przebudową Sukiennic przez T. Prylińskiego w latach 1875-1879. Tak więc Sukiennice w kształcie nam znanym istnieją dopiero nieco ponad sto lat! Również tyle czasu liczy obecny kształt samej przestrzeni Rynku, pominąwszy okres, kiedy jeździły po nim tramwaje. Ostatnie prace mające wpływ na wygląd Rynku to kilkakrotne wymiany jego nawierzchni; najnowsza taka akcja została ukończona w 2006 roku.

Jacek Rydzewski (na podstawie towarzyszącego wystawie folderu autorstwa E. Zaitza)

Kościół św. Wojciecha	Kolejka widzów	Wprowadzenie
Makiety	Pierwsze wrażenia	Fragment wystawy
Profil archeologiczny	Czekając na uroczystość	Stara gwardia
Oficjalnie