Wyspa władców.
Ostrów Lednicki w państwie pierwszych Piastów

Realizacja wystawy: Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Scenariusz: dr Janusz Górecki
Aranżacja wystawy w MAK: Marek Grosse
Opracowanie graficzne zaproszenia, plakatu i folderu: Jolanta Hosecka


Dnia 13 listopada 2009 roku otwarto w naszym Muzeum wystawę czasową sprowadzoną z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy w Lednogórze. Na uroczystości otwarcia obecni byli przedstawiciele Muzeum z Lednogóry wraz ze swym Dyrektorem, prof. dr hab. Andrzejem Markiem Wyrwą, a także przedstawiciele różnych krakowskich instytucji kultury i inni wierni goście naszego Muzeum.

Wystawa ta przedstawia wyniki dotychczasowych badań archeologicznych i historycznych przeprowadzonych na Ostrowie Lednickim, pełniącym w X wieku funkcję jednej z głównych siedzib władzy państwa pierwszych Piastów. To same początki Polski: zagospodarowanie wyspy odbyło się z inspiracji księcia Mieszka I, on też był fundatorem kamiennych budowli, które wypełniły wnętrze grodu, palatium i kościoła wzniesionego dla żony księcia, Dąbrówki. Ostrów Lednicki leży w centrum najstarszego ośrodka władzy plemiennej Polan, w pobliżu grodów w Poznaniu, Gieczu i Gnieźnie. Według Janusza Góreckiego, autora wystawy i towarzyszącego wystawie folderu, znaczenie Ostrowa Lednickiego było ogromne, jako czasowej siedziby władcy i jego rezydencji, jednego z najstarszych ośrodków sakralnych państwa, w tym miejsca chrztów poddanych Mieszka.

Wyspa połączona była ze stałym lądem dwoma mostami, była ufortyfikowana oraz chroniona przez drużynę książęcą, o której obecności świadczą liczne znalezione podczas badań wykopaliskowych militaria, jakie możemy oglądać na wystawie. Ciekawe, że niektóre z tych militariów wskazują na skandynawskie pochodzenie wojowników chroniących siedzibę pierwszego władcy Polski. Nieopodal wyspy odkryto zresztą cmentarz wojowników normańskich. Jaka była więc rola Skandynawów (Wikingów?) w organizacji początków naszego państwa? Czy chodziło tylko o doborowe, najemne oddziały wojskowe?

Ostrów Lednicki był także ważnym punktem w kościelnej organizacji państwa wczesnopiastowskiego. Sakralna część palatium wraz z dwoma basenami chrzcielnymi stanowi wymowny dowód na rolę władcy we wprowadzaniu w swych ziemiach nowej wiary.
O znaczeniu tego ośrodka władzy świadczą też liczne odkryte tu dobra o charakterze luksusowym, jak i przedmioty o charakterze religijnym, wśród których na szczególną uwagę zasługuje tzw. stauroteka – relikwiarz, w którym przechowywano drzazgę z Krzyża Świętego.

Gród na Ostrowie Lednickim został zniszczony w 1038 roku w wyniku najazdu czeskiego księcia Brzetysława. Po odbudowie państwa gród na wyspie – również odbudowany – funkcjonował nadal w XII i XIII wieku, jednak już jako lokalny ośrodek kasztelański.

Wystawa wydaje się być niezbędnym uzupełnieniem w nauce historii początków naszego państwa i jej odwiedzenie powinno stanowić obowiązkowy punkt w realizacji szkolnego programu nauki historii; należy wyrazić przekonanie, że – zwłaszcza w Krakowie – spotka się ona z żywym zainteresowaniem nie tylko młodzieży szkolnej, ale wszystkich zainteresowanych początkami Polski.

Zapraszamy do końca marca 2010 roku!

Jacek Rydzewski

Początek	Oficjalnie	Też oficjalnie
Natchnienie	Pierwsi widzowie	Maluchy też!
Goście oglądają...	Rodzinna pogwarka	Strach...
Broni ci u nas dostatek...	Makieta palatium	Ogólny widok części wystawy
Sakralia	Stauroteka	Część wystawy
Handel	Rękodzieło	Przedmioty użytkowe
Poziom życia	Militaria