TRANSFORMACJA
Powstanie i rozwój wspólnej kultury w północnych prowincjach cesarstwa rzymskiego od Brytanii do Morza Czarnego

Przygotowanie: Instytut Archeologii Uniewersytetu Warszawskiego, Zakład Archeologii Prowincji Rzymskiech pod kierownictwem prof. dr hab. Tadeusza Sarnowskiego
Aranżacja w MAK: Marek Grosse – Pracownia Plastyczna MAK


Dnia 22 listopada 2007 roku otwarto w naszym Muzeum wystawę poświęconą bodaj pierwszej w dziejach idei unifikacji kulturowej i politycznej Europy (a przynajmniej wielkiej jej części, której północną granicę wyznaczał przebieg limesu – granicy Cesarstwa Rzymskiego). Unifikacja, o której na wystawie mowa, miała skromniejszy, niż ta obecna, zasięg terytorialny (pomijajac obszary należące do Cesarstwa na terenie Bliskiego Wschodu i Afryki północnej), lecz jej aspekt polityczny był daleko głębszy, gdyż doprowadziła ona do powstania jednego ogromnego państwa wraz z jego wszystkimi atrybutami, jak wspólne obywatelstwo wszystkich wolnych mieszkańców, jednolity system komunikacyjny, pieniężny, pocztowy, podatkowy, wojskowy, administracyjny itp. Ostatnio zakończono – pod auspicjami Komisji Europejskiej – realizację wspólnego projektu mającego na celu przybliżenie tej problematyki współczesnym młodym obywatelom Unii Europejskiej, projektu stworzenia specjalnej strony internetowej, poświęconej tym właśnie zagadnieniom. Prezentowane na wystawie plakaty są właściwie podsumowaniem opracowania poszczególnych tematów zawartych na wspomnianej stronie i mają zachęcić zwiedzających – poprzez włączenie komputera – do bliższego zapoznania się z tym kulturowym i politycznym fenomenem, jakim było prawie 2000 lat temu Imperium Romanum. Najważniejsze punkty przedstawionej na wystawie problematyki przedstawia towarzyszący jej folder, przygotowany przez Zakład Archeologii Prowincji Rzymskich Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. dr hab. Tadeusza Sarnowskiego, którego treść warto tu zacytować:

„…Prezentowana wystawa powstała w ramach projektu współfinansowanego przez Komisję Europejską. Głównym produktem projektu jest strona internetowa, do odwiedzenia której po adresem www.rgzm.de/transformation/home/frames.htm mają zachęcić plakaty przygotowane przez placówki naukowe z dziesięciu krajów Unii Europejskiej. Celem przedsięwzięcia było ukazanie w możliwie najbardziej przystępny sposób, jak po raz pierwszy w dziejach naszego kontynentu doszło do powstania jednolitego kulturowo obszaru od Wysp Brytyjskich do ujścia Dunaju. Proces kulturowej unifikacji w pierwszych wiekach n.e., bliski procesom zachodzącym obecnie w jednoczącej się Europie, został przedstawiony w sferze etnicznych i politycznych struktur, transferu i zaszczepiania kulturowych i cywilizacyjnych osiągnięć Rzymu oraz ich adaptacji przez miejscowe społeczności. W elektronicznej bazie danych z bogatym materiałem ilustracyjnym, tekstem i literaturą przedmiotu, dostępnej w językach angielskim i narodowych, oraz w wędrownej wystawie posterów w krajach uczestników projektu, najważniejszym elementem wizualnym są mapy okazujące rozwój w czasie i przestrzeni w dynamicznym ujęciu, umożliwiającym kolejne przybliżenia od ogółu do szczegółu. Uwzględnione zostały trzy główne fazy rozwoju: okres okupacji, integracji i sytuacja około 212 roku n.e., gdy cała wolna ludność cesarstwa otrzymała rzymskie obywatelstwo. Głównymi punktami prezentacji są: ustanowienie rzymskich prowincjonalnych samorządów; powstanie i rozwój centrów miejscowych struktur zarządzania i administracji oraz lokalnych gmin, osiedli wiejskich i miast; wprowadzenie i rozwój gospodarki rolnej typu farmerskiego oraz dobywania i przetwarzania surowców; rozwój i zmiany światopoglądowe w sferze wyobrażeń religijnych, zwyczajów grzebalnych, a także w dziedzinie ubioru.

Aktywnymi uczestnikami projektu były placówki archeologiczne (muzea, służby konserwatorskie, instytuty naukowe, katedry i zakłady uniwesyteckie) z Austrii, Bułgarii, Czech, Holandii, Niemiec, Polski, Rumunii, Słowacji, Węgier, W. Brytanii). Instytucje naukowe z Francji, Hiszpanii i Włoch brały udział w projekcie w charakterze doradców. Polskę reprezentował Zakład Archeologii Prowincji Rzymskich Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. dr hab. Tadeusza Sarnowskiego. Wraz z partnerem bułgarskim odpowidał on za prezentację położonych nad dolnym Dunajem prowincji Mezja Górna i Dolna, których obszar obejmuje dzisiaj aż cztery kraje: Serbię, Macedonię, Bułgarię i dobrudżańską część Rumunii. Zadaniem polskiej strony było sporządzenie większości map (35), zebranie i przetworzenie materiału ilustracyjnego do prawie wszystkich szczegółowych zagadnień oraz opracowanie kilku tematów (powstanie i rozwój osiedli wiejskich typu vici, język grecki i łaciński w prowincjach mezyjskich, prawny status lokalnych gmin i ich mieszkańcy, kulty religijne w gminach i osiedlach miejscowej ludności). Szczególny nacisk został położony na prezentację wyników polskich wykopalisk w Bułgarii i na Krymie, a także komputerowo generowanych rekonstrukcji różnych obiektów architektonicznych z polskich, bułgarskich i rumuńskich badań terenowych…”.

Wystawa będzie czynna do stycznia 2008 r. Zapraszamy!

Jacek Rydzewski

Otwarcie wystawy	Wprowadzenie	Widok ogólny wystawy
Pierwsi zwiedzający	Spotkanie po latach	Wyjaśnienia
Pozdrowienia	Ci Rzymianie...