Na skrzydłach przeszłości

Scenariusz, fotografie, katalog: mgr Tomasz Skorupka (Muzeum Archeologiczne w Poznaniu)
Aranżacja w MAK: Marzena Sawicz
Projekty zaproszenia, plakatu i foldera: Marzena Sawicz

Dnia 23 października 2008 roku otwarto w Muzeum Archeologicznym w Krakowie wystawę autorstwa Tomasza Skorupki, pracownika Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Tomasz Skorupka jest archeologiem specjalizującym się w problematyce kultury łużyckiej, posiada jednak drugą, a właściwie dwie dodatkowe, pozazawodowe, pasje: Jedną z nich jest podglądanie ptaków – zwane z angielska birdwatching, zjawisko ogarniające coraz szersze rzesze aktywnych uczestników (w Anglii podobno jest takich ludzi już kilka milionów). Pasja, jak to pasja, wymaga pewnych wyrzeczeń: należy wstać grubo przed świtem i udać się gdzieś, gdzie można spodziewać się ujrzeć ptaki rozpoczynające swój dzień (mają one paskudny zwyczaj rozpoczynania tego dnia bardzo wcześnie rano) i następnie fotografować ich zachowanie. W tym miejscu dochodzimy do kolejnej pasji Tomasza Skorupki, jaką jest fotografia. Przyznać trzeba, że Tomasz Skorupka jest uzdolnionym fotografem: świadczą o tym zdjęcia (naprawdę piękne) ptaków, które stanowią równoprawny element wystawy, obok zabytków archeologicznych, które z formalnego punktu widzenia są z ptakami związane.


Wystawa bowiem poświęcona jest przede wszystkim ptakom. Podobnie, jak w dzisiejszym świecie, również i w pradziejach odgrywały one w kulturze ludzkiej doniosłą rolę: stanowiły bądź niezbędny i nieoceniony element środowiska ówczesnych ludzi oddziaływując – tak jak i dzisiaj – na ich samopoczucie i psychikę, bądź odgrywały rolę bardzo użyteczną w życiu dawnych ludzi pozwalając odczytać szereg zjawisk zachodzących w środowisku, czego dziś już, niestety, na ogół nie potrafimy. W niektórych kulturach wreszcie ptaki pełniły rolę wręcz magiczną: ich zachowanie często odczytywano jako zapowiedź pewnych zdarzeń, znane są też zwyczaje wróżenia z wnętrzności tych zwierząt. Ptaki wreszcie stały się od dawna symbolem pewnych cech ludzkich: orzeł jest symbolem męstwa i władzy (nie bez powodu był przecież znakiem rzymskich legionów), sowa – mądrości itp.

Mgr Tomasz Skorupka – jako archeolog i zarazem miłośnik ptaków – postanowił przedstawić znaczenie i obecność tych zwierząt w kulturze materialnej dawnych ludów (w pradziejach, począwszy od epoki brązu, a także w czasach już historycznych), zamieszkujacych kiedyś polskie ziemie. Przeprowadził więc odpowiednią kwerendę w polskich muzeach i zgromadził w ten sposób zbiór zabytków, które świadczą o obecności ptaków w życiu dawnych ludzi. Mamy więc zabytki ceramiczne w formie ptaków, bądź zdobione ich motywami, kultowe zapewne przedmioty brązowe w formie wózków z siedzącymi na nich ptakami, zwierzęta te widzimy na monetach, ich formę przybierają niektóre zapinki z okresu wpływów rzymskich, wyobrażenia ptaków widzimy także na średniowiecznych kaflach piecowych. Powstała więc bardzo interesująca, oryginalna wystawa, posiadająca konkretną wymowę i archeologiczną warstwę informacyjną, a jej atrakcyjność wspomagana jest wydatnie przez jej warstwę przyrodniczą, w postaci rzeczywiście pięknych fotografii autorstwa autora, a także przez dodatkowe efekty audiowizualne (ruchome zdjęcia ptaków i ich odgłosy).

Zapraszamy do obejrzenia tej wyjątkowej wystawy do stycznia przyszłego roku.

Jacek Rydzewski

Tytuł wystawy	Oficjalnie	Ptaszki podróżujące
Ptaszki przydomowe	Ptaszki ryte	Ptasie gniazdo
Ptak podgrzewany	Podsumowując...