Irena Pieróg

Osada kultury łużyckiej na stan. 18 w Krakowie-Nowej Hucie-Pleszowie

Streszczenie

Stanowisko w Krakowie-Nowej Hucie-Pleszowie usytuowane jest na lewobrzeżnej terasie Wisły (ryc. 1). Teren ten wchodzi w skład tzw. terasy pleszowskiej, wznoszącej się około 10 m ponad doliną zalewową Wisły. Prace wykopaliskowe na stanowisku prowadzono w latach 1953 - 1981 (z przerwami). Uwzględnione w opracowaniu partie stanowiska obejmują zachodnią jego część oznaczoną nr 18. W wykopach o powierzchni ok. 130 arów (ryc. 2) odkryto ponad 200 obiektów i liczny materiał zabytkowy z epoki neolitu, brązu, okresu wpływów rzymskich i wczesnego średniowiecza.

Prezentowane opracowanie poświęcone zostało znaleziskom kultury łużyckiej. Przeprowadzono analizę materiału ceramicznego i dokonano jego klasyfikacji. Wydzielono następujące rodzaje naczyń: garnki, wazy, misy, kubki i tzw. placki. W obrębie rodzaju, na podstawie różnic morfologicznych, wyróżniono typy i podtypy. Niecharakterystyczny materiał ceramiczny, występujący masowo, podzielono na dwie grupy: ceramikę typu A (cienkościenna), ceramikę typu B (grubościenna).

Na stanowisku odkryto wyroby z brązu, w tym nieliczne przedmioty posiadające cechy ściślejszych wyznaczników chronologicznych, którymi są: szpila nawiązująca do wariantu Mostkowice, szpila o maczugowatej główce oraz siekierka z piętką typu wielkopolskiego. Część przedmiotów brązowych jest niecharakterystyczna (fragmenty trzonków szpil, taśmy i inne).

Szczegółowej analizie poddano materiały zabytkowe z 25 obiektów kultury łużyckiej, które podzielono na: obiekty o profilu trapezowatym, o ściankach pionowych i prostym dnie, o profilu nieckowatym, workowatym.

Materiały odkryte na stanowisku 18 w Pleszowie mieszczą się w fazach: Iwanowice-Wysyłek (młodsza faza III okresu epoki brązu), Zofipole-Raciborsko (IV okres epoki brązu), Prokocim-Skotniki (V okres epoki brązu).

Obiekty wystąpiły niemal na całej powierzchni analizowanej partii stanowiska i były rozłożone nierównomiernie wzdłuż linii SW-NE (ryc. 3). Tylko nieliczne z nich można było datować.