Jacek Górski, Piotr Włodarczak

Groby kultury ceramiki sznurowej z Krakowa-Nowej Huty-Pleszowa (stanowisko 17) na tle znalezisk grobowych tej kultury nad dolną Dłubnią

Streszczenie

Wielokulturowe stanowisko w Pleszowie jest położone na lewym brzegu Wisły, na skraju pierwszej terasy nadzalewowej (ryc. 1). W trakcie wieloletnich badań wykopaliskowych odkryto liczne pozostałości świadczące o intensywnym osadnictwie, trwającym od początków neolitu po wczesne średniowiecze (Godłowska 1976; Kaczanowska 1976; Kogus 1984; 1985; Górski 1995; Madej 1998). Przedmiotem opracowania są materiały kultury ceramiki sznurowej (KCS).

Natrafiono na cztery pochówki w trzech grobach (obiekty: 986, 1058, 1076 i 1076a " ryc. 3, 5, 7). Tworzą one skupisko na niewielkiej wyniosłości wyodrębniającej się na cyplu terasy (ryc. 9). Groby zostały w poważnym stopniu zniszczone w wyniku późniejszego, długotrwałego osadnictwa i nowożytnych prac budowlanych. Grób 986 był obiektem niszowym (ryc. 2). Konstrukcja dwóch pozostałych obiektów jest niemożliwa do zrekonstruowania. W przypadku obiektów 1076 i 1076a jest prawdopodobne, że był to grób zbiorowy.

Wszystkie pochówki posiadały wyposażenie złożone z niezbyt bogatego zestawu darów. Tylko w jednym przypadku w jego skład wchodziło naczynie. Był to puchar (ryc. 8: 1) typowy dla obszarów podkrakowskich. Pozostałe elementy wyposażenia (siekiery krzemienne, wiórowa forma nożowata oraz zabytki kościane " dłuta, szydła, obrobiony kieł dzika, krępulec i paciorki; ryc. 4, 6, 8) nie odbiegają pod względem jakościowym od standardu znanego z innych części Wyżyny Małopolskiej. Puchar z grobu 1076 jest związany z najmłodszym okresem rozwoju KCS w Małopolsce (faza III " wg Machnik, Ścibior 1991). Prawdopodobnie na ten okres należy także datować grób 986. Niektóre cechy zabytków z obiektu 1058 wskazują na starszy wiek tego grobu. Jego chronologię można określić na fazy IIB-III (wg Machnik, Ścibior 1991).

Omawiane cmentarzysko należy do zwartego skupiska stanowisk podgrupy batowickiej grupy krakowsko-sandomierskiej KCS, wyodrębniającego się nad dolną Dłubnią. Tworzy je 10 stanowisk grobowych (tabela 1), występujących na południowo-zachodniej rubieży zasięgu tej grupy. Z zestawienia ułożenia, orientacji oraz płci i wieku zmarłych (tabela 2) wynika, że obrządek pogrzebowy nie różnił się od zwyczajów znanych z innych obszarów zajętych przez grupę krakowsko-sandomierską KCS (Kempisty 1978; Machnik1979).

Materiały znad dolnej Dłubni reprezentują najmłodsze fazy rozwoju KCS w Małopolsce. Jest prawdopodobne, że do powstania tego skupiska osadniczego doszło dopiero po zaniku najmłodszego osadnictwa kultury ceramiki promienistej. Na podstawie oznaczeń wieku absolutnego (Włodarczak 1998) można sądzić, Ze groby KCS powstały tu w latach ok. 2600/2500-2350/2250 BC.