M. Krąpiec, E. Szychowska-Krąpiec, M. Danek, M. Kłusek

Analiza dendrochronologiczna drewna pozyskanego w trakcie badań wykopaliskowych prowadzonych w Krakowie na rynku Głównym po Zachodniej stronie Sukiennic

Streszczenie

Metoda dendrochronologiczna jest od dawna z powodzeniem wykorzystywana w badaniach archeologicznych. Dzięki możliwości datowania drewna z dokładnością roczną pozwala ona pośrednio na datowanie obiektów i konstrukcji drewnianych. Do analizy przekazano 73 próby drewna odkrytego podczas badań wykopaliskowych prowadzonych po zachodniej stronie Sukiennic na Rynku Głównym w Krakowie, w sezonie 2004. Wśród nich większość stanowiły fragmenty drewna jodłowego (38 fragmentów), a także dębowego (14 fragmentów) oraz sosnowego (12 fragmentów). Pozostały materiał reprezentował drewno modrzewia, jesionu, buka oraz olszy. W wyniku przeprowadzonych analiz określono wiek bezwzględny 37 prób jodłowych, 14 dębowych oraz 9 fragmentów sosny.
Wyniki przeprowadzonej analizy wykazały, że pobrany materiał pochodzi z drzew ściętych w okresie od drugiej połowy XIII wieku do lat 70. wieku XIV. Najstarsze elementy konstrukcyjne pochodzące z drewnianych obiektów zbudowane były z drewna jodłowego oraz sosnowego, datowanego na trzecie ćwierćwiecze XIII wieku (ryc. 1 i 2). W późniejszym okresie czasu do budowy odkrytych kramów wykorzystywano również drewno dębowe, pochodzące z drzew ściętych w drugiej połowie XIV wieku (rys. 3).
Wyniki datowania dendrochronologicznego nie tylko umożliwiły określenie wieku odkrytych budowli drewnianych, pozwoliły także na wydzielenie faz budowy czy też przebudowy poszczególnych konstrukcji. Wskazują na to daty ścięcia drzew grupujące się w pewnych okresach (ryc. 1, 2 i 3). Jest to wyraźnie widoczne zwłaszcza w przypadku drewna dębowego oraz jodłowego, ze względu na stosunkowo dużą liczebność tych prób. Przy wydzielaniu kolejnych faz szczególnie pomocne okazały się próby posiadające słoje podkorowe – pozwalające na określenie dokładnego roku, w którym ścięto drzewo z którego pochodzi dana próba (ryc. 1, 2 i 3). Ponieważ drewno wykorzystane do budowy kramów najprawdopodobniej nie było poddane sezonowaniu, można więc przypuszczać, że uzyskane datowania prób są prawie jednoznaczne z czasem, w którym materiał ten wykorzystany został do konstrukcji lub napraw wspomnianych obiektów drewnianych.

Podpisy pod ryciny:
Ryc. 1. Zestawienie datowanych sekwencji przyrostów rocznych prób drewna jodłowego. Literą p zaznaczono obecność słoja podkorowego w próbie

Ryc. 2. Zestawienie datowanych sekwencji przyrostów rocznych prób drewna sosnowego. Literą p zaznaczono obecność słoja podkorowego w próbie

Ryc. 3. Zestawienie datowanych sekwencji przyrostów rocznych prób drewna dębowego. Kolorem czarnym zaznaczono słoje bielu, natomiast literą p - obecność słoja podkorowego
w próbie