Andrzej Czubak, Jarosław Wróbel

Rekonstrukcje twarzy na podstawie czaszek z cmentarzyska przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII wiek)

Streszczenie

Czaszki poddane rekonstrukcji pochodzą badań cmentarzyska przy kościele św. Wojciecha w Krakowie, datowanego na XI-XIII wiek (Radwański 1975).
Zastosowano metody dynamicznej ustalania grubości tkanek miękkich wg Vignala. Następnie naniesiono je graficznie (w programie Points) na zeskanowany, płaski obraz czaszki, w postaci czerwonych linii znacznikowych (Vignal 2000). Czaszkę sfotografowano w ułożeniu frankfurckim, aparatem ustawionym w dalszej odległości od obiektu i oświetlonym światłem rozproszonym. Tak przygotowany obraz czaszki wydrukowano wraz ze znacznikami w skali naturalnej w stosunku do oryginału. Na wydruk nałożono czysty arkusz kalki technicznej i przy pomocy miękkiego ołówka narysowano odpowiednie elementy twarzy (Tylor 2001).

Rysunek bazuje na informacjach płynących z wcześniej pozyskanych danych opisowych i ilościowych, jak ukształtowanie czaszki, wielkości przyczepów mięśniowych i forma aparatu żującego oraz obliczonych wskaźników antropologicznych. W odniesieniu do obu przypadków zastosowano standartowe procedury antropologiczne (Niziołek 1971, Młodziejowski 1988). Jednak przed wykonaniem rekonstrukcji należało odtworzyć pierwotne położenie i kształt elementów obu czaszek, które zaginęły. W tym celu zastosowano metodę kopiowania zachowanych kości ze strony czaszki, po której one występowały i po odwróceniu zastąpiono nimi widoczne braki. Metoda ta jest obarczona niewielkim błędem powstałym z tego powodu, że twarz nigdy nie jest symetryczna, w ten sposób otrzymujemy jedynie przybliżenie pierwotnego stanu, które jednak pozwala zachować właściwe dla danego osobnika proporcje głowy.

Spis Rycin i tabel

Tabela 1. Pomiary czaszek z cmentarzyska przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.).

Tabela 2. Wskaźniki czaszek z cmentarzyska przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.).

Tabela 3. Grubość tkanek miękkich. Czaszka męska – cmentarzysko przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.).

Tabela 4. Grubość tkanek miękkich. Czaszka żeńska – cmentarzysko przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.).

Rycina 1. Czaszka męska – cmentarzysko przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.). (fot. J. Wróbel).

Rycina 2. Rekonstrukcja twarzy z czaszki męskiej – cmentarzysko przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.). (Rys. A. Czubak).

Rycina 3. Czaszka żeńska – cmentarzysko przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.). (Fot. J. Wróbel).

Rycina 4. Rekonstrukcja twarzy z czaszki żeńskiej – cmentarzysko przy kościele św. Wojciecha w Krakowie (XI-XIII w.). (Rys. A. Czubak).