Beata Kwiatkowska-Kopka, Czesław Hadamik, Jarosław Wróbel, Andrzej Czubak

Średniowieczny pochówek cysterski z opactwa w Jędrzejowie

Streszczenie

Podczas prac ratunkowych prowadzonych na terenie Opactwa Cystersów w Jędrzejowie przez zespół pod kierunkiem Beaty Kwiatkowskiej-Kopki natrafiono między innymi na kryptę ceglaną. Zawierała ona prawie kompletny (z wyjątkiem prawej kości ramieniowej) szkielet ludzki (ryc 1).

Pochowany osobnik był mężczyzną zmarłym w wieku 40-50 lat. Charakteryzował się wysokim wzrostem (patrz rekonstrukcja wzrosty w tekście polskim). Niewielki, w stosunku do pozostałych wyznaczników wieku, stopień starcia zębów, wskazuje na specyficzną dietę osobnika, w porównaniu z innymi szkieletami cysterskimi. Uwagę zwraca delikatna budowa szkieletu postkranialnego ze słabo rozwiniętymi przyczepami mięśni. Fakt ten wyróżnia badany szkielet na tle innych szczątków cysterskich (w analizie) i pozwala przypuszczać ze zmarły nie był zbytnio obciążony pracą fizyczną. Defekty szkliwa (hypoplazja) wskazują na zaburzenia funkcjonowania organizmu w okresie wczesnego dzieciństwa.

Podstawę rekonstrukcji twarzy osobnika (fot. 3, 4) stanowiły fotogramy czaszki (fot. 1, 2). Rekonstrukcje oparto na metodach zaakceptowanych przez specjalistów antropologii, a podstawę stanowiły badania prowadzone przez M. Gierasimowa, zmodyfikowane o współczesne badania tkanek miękkich metodą USG, tj.: głównie o obserwacje poczynione przez artystę kryminalistyka Karen T. Taylor.

Usytuowanie pochówku w obrębie kapitularza na osi wejścia sugeruje, iż zmarły zajmował wysoką pozycję w hierarchii zakonnej. Nie można wykluczyć iż jest to pochówek jednego z opatów.