Kontakt
2011-12-02 11:44

Ewolucja cz這wieka

Kolebk ludzko軼i jest Afryka, gdzie kiedy 篡li wsp鏊ni przodkowie cz這wieka i ma逍 cz貫kokszta速nych. Bod嬈em dla rozdzielenia si linii ewolucyjnych by這 zr騜nicowanie klimatu Afryki, zwi您ane z wypi皻rzeniem pasm g鏎skich wielkiego rowu tektonicznego oko這 10 mln. lat temu. W warunkach wilgotnych las闚 r闚nikowych zachodniej Afryki rozwija造 si formy naczelnych przystosowane do nadrzewnego trybu 篡cia. We wschodniej Afryce klimat stawa si co raz bardziej suchy, prowadz帷 do powstania otwartych teren闚 sawanny. W豉郾ie tam, w wyniku adaptacji do nowych warunk闚 鈔odowiska, ewoluowa造 populacje przodk闚 cz這wieka. Pierwszymi formami w linii ewolucyjnej cz這wieka by造 australopiteki, kt鏎e pojawi造 si oko這 5 mln. lat temu. Posiada造 niewielk jeszcze pojemno嗆 czaszki (oko這 500 cm3 ) oraz masywn wysuni皻 do przodu twarzoczaszk i niski wzrost, lecz ju porusza造 si na dw鏂h nogach.

Zredukowaniu uleg造 k造 i diastema (charakterystyczna dla ma逍 przerwa mi璠zy k貫m a siekaczami). Dieta australopiteka by豉 r騜norodna. Sk豉da造 si na ni bulwy, owoce, drobne bezkr璕owce oraz mi瘰o wi瘯szych zwierz徠, uzyskane w wyniku prostych form polowania lub wykorzystania padliny.

Do tej pory brak dowod闚, 瞠 australopiteki produkowa造 narz璠zia. Jednak mo磧iwe, 瞠 pos逝giwa造 si nie obrobionymi ko嗆mi, patykami, kamieniami itp.

Przed oko這 3 mln. lat, z grupy australopitek闚 wyodr瑿ni si pierwszy gatunek cz這wieka - Homo habilis. Posiada on delikatniejsz, lepiej wysklepion czaszk o wi瘯szej pojemno軼i (700-800 cm3). Jego sylwetka by豉 bardziej wyprostowana ni u australopitek闚, a tym samym by lepiej przystosowany do poruszania si na dw鏂h ko鎍zynach. Na podstawie budowy anatomicznej d這ni mo積a stwierdzi, 瞠 cz這wiek ten posiada ju zdolno嗆 wykonywania precyzyjnych czynno軼i. Dzi瘯i badaniom archeologicznym, wiemy 瞠 ponad 2 mln. lat temu, cz這wiek ten wytwarza pierwsze narz璠zia kamienne. St康 te nadano mu nazw gatunkow Homo habilis, czyli "cz這wiek zr璚zny".

Kolejny gatunek cz這wieka - Homo erectus, pojawi si w Afryce oko這 1,8-2 mln. lat temu. Charakteryzuj go silnie rozwini皻e wa造 nadoczodo這we, pochylone czo這 oraz masywne i wysuni皻e do przodu szcz瘯i. Jednocze郾ie jego wzrost i proporcje cia豉 zbli穎ne by造 do cz這wieka wsp馧czesnego.

W wyniku ewolucji tego gatunku, znacznie powi瘯szy造 si rozmiary m霩gu: od 800 cm3 u najwcze郾iejszych form, do oko這 1200 cm3 . Taka pojemno嗆 m霩gu mie軼i si ju w normalnym zakresie zmienno軼i u wsp馧czesnego cz這wieka (1000-2000 cm3).

Homo erectus udoskonali technik produkcji narz璠zi, dobrze opanowa sztuk polowania i nauczy si roznieca ogie. Jako pierwszy wyw璠rowa z Afryki. Ponad 1,5 mln. lat temu dotar do zachodniej i po逝dniowo-wschodniej Azji, a oko這 miliona lat temu do Europy. R闚nie na terenie dzisiejszej Polski odkryto narz璠zia datowane na 0,4-0,5 mln. lat temu, produkowane przez Homo erectus.

W okresie 600-300 tys. lat temu w鈔鏚 europejskich populacji Homo erectus pojawiaj si rozwini皻e formy, uwa瘸ne za przodk闚 cz這wieka neandertalskiego. Pierwsze znaleziska kostne neandertalczyk闚 licz帷e 250-150 tys. lat, znaleziono na terenie dzisiejszej Francji i Niemiec. Zasi璕 tego gatunku obejmuje niemal wy陰cznie Europ i Bliski Wsch鏚. Pojedyncze znaleziska znane s r闚nie z teren闚 p馧nocnej Afryki i Azji centralnej. Klasyczni neandertalczycy zamieszkiwali g堯wnie tereny o suchym i zimnym klimacie. Przystosowaniem ich do takich warunk闚 by造 charakterystyczne proporcje cia豉 ograniczaj帷e utrat ciep豉: kr鏒kie w stosunku do tu這wia ko鎍zyny, podobnie jak u wsp馧czesnych Eskimos闚. Neandertalczyk by znakomitym my郵iwym. Podstaw jego diety by這 mi瘰o i t逝szcz wielkich ssak闚 epoki lodowcowej. Pod wzgl璠em pojemno軼i m霩gu nie ust瘼uje on ju wsp馧czesnemu cz這wiekowi.

Oko這 200 tys. lat temu, z afryka雟kich Homo erectus rozwijaj si pierwsi przedstawiciele naszego gatunku - Homo sapiens. Oko這 45 tys. lat temu cz這wiek wsp馧czesny dotar do Europy, gdzie zasta grupy neandertalczyk闚 kt鏎e wymar造 dopiero ok. 10 tys. lat p騧niej. W por闚naniu do swoich przodk闚, Homo sapiens r騜ni si anatomicznie wykszta販eniem guzowato軼i br鏚kowej, cofni皻 twarzoczaszk, zanikiem wa堯w nadoczodo這wych, wysoko wysklepion m霩goczaszk oraz delikatn budow szkieletu i wy窺zym wzrostem. Jego g堯wnym atutem jest wysoko rozwini皻y, sprawny m霩g i zdolno嗆 do artyku這wanej mowy.

Zagadnienia ewolucji cz這wieka s przedmiotem o篡wionych dyskusji. Istnieje wiele przeciwstawnych teorii, pojawiaj si nowe koncepcje, zmieniaj si datowania znalezisk i ci庵le dokonuje si nowych odkry. Dlatego opisany tu proces antropogenezy jest bardzo uproszczony.

Jaros豉w Wr鏏el

do g鏎y drukuj

Homo habilis
Homo habilis
Homo erectus
Homo erectus
Neandertalczyk
Neandertalczyk
Homo sapiens
Homo sapiens
Ewolucja cz這wieka
Ewolucja cz這wieka