mgr Roman Zając (1924 - 2002)

Roman Zając urodził się 7 stycznia 1924 roku we Lwowie. W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. W 1945 roku został wcielony do wojska. W czasie służby pełnił obowiązki szefa grupy pomiarowej. W 1949 roku był zatrudniony w Centralnym Ośrodku Zwierząt Hodowlanych, jako urzędnik. Z Nową Hutą związał się w początkach lat pięćdziesiątych - został nauczycielem do spraw walki z analfabetyzmem. W międzyczasie próbował studiować na różnych uczelniach. W roku 1954 rozpoczął pracę w Muzeum Archeologicznym w Krakowie, w Oddziale w Nowej Hucie, jako fotograf. Kilka lat później zaczął studiować archeologię na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po obronie pracy magisterskiej nadal pracował w Muzeum, wykonując obowiązki fotografa i archeologa. Był pracownikiem Muzeum do dnia 31 stycznia 1992 r. Zmarł 9 sierpnia 2002 r. w Krakowie.

Aktywność terenowa Romana Zająca przejawiała się w jego udziale w pionierskich pracach wykopaliskowych na terenie Nowej Huty, na stanowiskach w Pleszowie, Mogile, Krzesławicach i Cle. Uczestniczył też w badaniach na zamku w Dobczycach. Pisał do czasopism archeologicznych i popularnonaukowych (m.in. "Materiały Archeologiczne" i "Z Otchłani Wieków").

Równocześnie pracował w Młodzieżowym Domu Kultury w Nowej Hucie. Był instruktorem-nauczycielem, kierownikiem pracowni fotograficznej, wizytatorem metodycznym i dyrektorem pedagogicznym. Wiele czasu poświęcał działalności społecznej, zwłaszcza w harcerstwie. Był członkiem Polskiego Towarzystwa Archeologicznego i Numizmatycznego, Towarzystwa Polska-Grecja, Towarzystwa Polska-Ameryka Łacińska oraz Towarzystwa Przyjaciół Górnictwa, Hutnictwa i Przemysłu Staropolskiego. Za swoją pracę dostał wiele odznaczeń i wyróżnień: m.in. Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, Budowniczy Nowej Huty, Złotą Odznakę "Za Pracę Społeczną dla Miasta Krakowa", Medal Komisji Edukacji Narodowej, Złotą Odznakę Związkową, Medal Korczakowski, Brązową Odznakę "Zasłużony Działacz Kultury"

W naszej pamięci pozostaje przede wszystkim jako autor większości zdjęć znajdujących się w archiwum w Oddziale. Przedstawiają one pracę archeologów, eksplorowane obiekty i wydobywane zabytki. Wiele jednak jest unikalnych i ma charakter dokumentalny, przedstawiający początki Nowej Huty. Na podstawie tych zdjęć powstał w Oddziale scenariusz wystawy "Nowa Huta - archeologia, ludzie, epoka".