Zakrzowiec, st. 7, gm. Niepołomice.

Kierujący: mgr mgr Justyna Rodak Tomasz Rodak
Dział: DOZA MAK, MAK Oddział Nowa Huta


W 2007 r. kontynuowano ratownicze badania wykopaliskowe w obrębie stanowiska 7 w Zakrzowcu, gm. Niepołomice. Prace trwały w okresie kwiecień-październik i objęły partie stanowiska, które do tej pory były niedostępne dla archeologów. Dodatkowo prowadzono również nadzór nad pracami ziemnymi związanymi z budową kanalizacji, przebudową sieci gazowej oraz przebudową drogi.

W trakcie badań natrafiono na liczne obiekty, z których najliczniejszą grupę stanowiły, tak jak w latach poprzednich, jamy posłupowe. Wyeksplorowano również kilkanaście jam gospodarczych oraz tzw. „gliniankę” – miejsce z którego wybierano glinę, która służyła m. in. do wyrobu naczyń. W południowo-wschodniej i południowej partii badanego obszaru, odkryto ślady po starorzeczu lub ogromnych dołach śmietniskowych. Interesujący jest fakt natrafienia, w ich obrębie, na bardzo bogate w zabytki warstwy zasypiskowe. Wydobyto z nich ponad kilkanaście tysięcy fragmentów naczyń glinianych. Co zastanawiające, jest to materiał prawie jednorodny datowany na drugą połowę III okresu epoki brązu (około 1 200 p. n. e.) i związany z kulturą łużycką. Na takie datowanie wskazują pozostałości ceramiki z charakterystycznym ornamentem w tzw. typie, stylu śląskim – guzy otoczone rytym ornamentem liniowym, karby na załomie naczyń wazowatych i linie ryte biegnące od załomu do dna naczynia.

Głębokość nawarstwień tego starorzecza, lub ogromnych „śmietników” (funkcja obiektów nie jest jeszcze określona) wahała się od 200 do 390 cm. (fot. 1). Praca w ich obrębie była czasami bardzo utrudniona ze względu na pokłady wód gruntowych, w okresie suchym eksplorację można było prowadzić w miarę „normalnie” (fot. 2), przy opadach wszelkie działania skazane były na niepowodzenie.

Jak już wspomniano wyżej większość z przebadanych obiektów to jamy posłupowe, o średnicy od 15 do 40-45 cm. Niektóre z nich będzie można powiązać w pozostałości budowli naziemnych (fot. 3). Jamy gospodarcze były zwykle dosyć płytkie, za to z dużą ilością materiału zabytkowego (fot. 4, 5). Ceramika pochodząca z tych obiektów wstępnie łączona jest z wczesną fazą rozwoju kultury łużyckiej na terenie Małopolski.
W ubiegłorocznym sezonie wyeksplorowano obiekt kultury pomorskiej. W trakcie prac archeologicznych zarejestrowano obiekty kultury mierzanowickiej z wczesnej epoki brązu oraz nieliczne obiekty z okresu neolitu. Na ten okres datowana jest też tzw. „glinianka”, której część przebadano w trakcie nadzoru nad przebudową drogi (fot. 6). Natomiast nadzór nad przebudową gazociągu (fot. 7) doprowadził do odkrycia kilku obiektów kultury łużyckiej.

Niestety podczas ostatniego sezonu nie odkryto kolejnych obiektów rowkowych; choć wydawało się, że obszar przeznaczony do badań jest najciekawszym i najbardziej odpowiadającym do kontynuacji cmentarzyska z okresu lateńskiego. Pomimo bardzo starannego ściągania warstw humusu (po 3-4 cm), częstego „plantowania” (czyszczenia) powierzchni nie natrafiono na kolejne konstrukcje rowkowe. Tak więc na stanowisku Zakrzowiec 7 udało się zarejestrować jedynie trzy takie obiekty.

Podsumowując ubiegły sezon badawczy należy podkreślić pozyskanie bardzo licznego materiału ceramicznego kultury łużyckiej z III-IV okresu epoki brązu (75% całego zbioru), drugie miejsce pod względem ilości zabytków przypadło kulturze mierzanowickiej z wczesnej epoki brązu. Pozostały, nieliczny materiał datowany jest na okres neolitu, epokę brązu-wczesną epokę żelaza, okres wpływów rzymskich i czasy nowożytne.

1	2	3
4	5	6
7