Zakrzowiec, st. 7, gm. Niepołomice.

Kierujący: mgr mgr Justyna Rodak Tomasz Rodak
Dział: DOZA MAK, MAK Oddział Nowa Huta

Stanowisko w Zakrzowcu jest zlokalizowane na niewielkim wyniesieniu nad dolinką rzeki Podłężanki. Na badanym stanowisku obiekty archeologiczne wykrywane były na głębokości ok. 25-35 cm od powierzchni gruntu na tle żółtobrunatnego calca.

Charakteryzowały się ciemnymi, czytelnymi wypełniskami. Większość z przebadanych obiektów to jamy posłupowe (o średnicy od 15 do 40-45 cm) lub małe jamy gospodarcze o średnicy 80 cm. Na uwagę zasługuje grupa obiektów o podłużnym kształcie.

Odkryto kilkanaście takich jam, których średnie wymiary wynosiły około 300x85 cm, a miąższość dochodziła do ponad 80 cm. Cała ta grupa charakteryzowała się dnami prawie prostymi (miejscami występowały niewielkie przegłębienia), a ich wypełniska składały się z wyraźnie wyodrębniających się warstw, często ze skupiskiem polepy w narożniku.

Ceramika pochodząca z tych obiektów wstępnie łączona jest z późnymi fazami rozwojowymi kultury łużyckiej.

Część materiału zabytkowego nosi cechy kultury pomorskiej. Jest to m.in.: ceramika grubościenna z widocznymi szerokimi listwami biegnącymi poziomo i ukośnie; fragmenty mis: łagodnie profilowanych, nieornamentowanych, o brzegach nachylonych do wewnątrz; czernione garnki o profilu esowatym, fragmenty naczynia o prostej, krótkiej, wyświeconej szyjce oddzielonej od schropowaconego brzuśca listwę z odciskami palcowymi do której dolepiono listwy pionowe i ukośne podobnie ornamentowane. Na badanym stanowisku w Zakrzowcu pozyskano również ceramikę o brzegach zdobionych odciskami palcowymi na krawędzi i chropowaconej powierzchni zewnętrznej. Ta grupa ceramiki swoimi cechami odpowiada materiałom pozyskanym z badań na osadzie w Biskupicach, st. 1; łączonymi z etapem łużycko-pomorskim.

Obok wymienionych materiałów na stanowisku 7 w Zakrzowcu odnotowano zabytki gliniane wstępnie datowane na okres neolitu (k. malicka, grupa wyciąsko-złotnicka cyklu lendzielsko-polgarskiego, kultura pucharów lejowatych), wczesną epokę brązu (k. mierzanowicka), epokę brązu, okres wpływów rzymskich i późne średniowiecze. Zdecydowanie najliczniejszy materiał przynależy kulturze łużyckiej z końca epoki brązu po okres halsztacki włącznie. Na stanowisku w Zakrzowcu pozyskano również materiały datowane na III i IV okres epoki brązu.
Najciekawszym odkryciem stał się jednak obiekt 107, o kształcie zbliżonym do kwadratu o boku 5m.

Odkryto go na głębokości 25-30 cm od powierzchni gruntu. W obrębie rowka zaobserwowano kilka skupisk ceramiki i przepalonych kości ludzkich. Najprawdopodobniej nie są to pojedyncze pochówki - za taką hipotezą przemawia fakt znajdowania ułamków tego samego naczynia w kilku miejscach wraz z przepalonymi kośćmi. Jest to więc kolejny tzw. obiekt rowkowy w Małopolsce.

Na podstawie ceramiki, toczonej na kole garncarskim, towarzyszącej pochówkowi (pochówkom?); tzn. fragmentom pucharka misowatego, garnka flaszowatego, ułamkom mis, a przede wszystkim fragmentowi ozdoby brązowej ornamentowanej w konwencji tzw. późnego stylu plastycznego, obiekt rowkowy z Zakrzowca można ostrożnie datować na fazę B2 okresu lateńskiego, odpowiada to około połowie III w. p.n.e.

Na terenie Polski, jak dotąd, podobnie datowane są jedynie dwa obiekty odkryte na cmentarzysku w Kietrzu. Tak więc ob. 107 jest jednym z najstarszych śladów osadnictwa lateńskiego w okolicach Krakowa.

Zakrzowiec 1	Zakrzowiec 2	Zakrzowiec 3
Zakrzowiec 4