Dział Ochrony Zabytków Archeologicznych
Szarbia, gm. Koniusza, woj. małopolskie
Badania ratownicze w latach 1997, 1999, 2000 i 2001.

Stanowisko wielokulturowe. Odkryto kilkadziesiąt obiektów osadowych i liczne zabytki związane z kulturą ceramiki wstęgowej rytej, grupami kulturowymi cyklu lendzielsko-polgarskiego (zwłaszcza z jego późnej fazy), kulturą pucharów lejkowatych, kulturą badeńską, mierzanowicką (od fazy wczesnej po późną) oraz trzciniecką. Na szczególną uwagę zasługuje trapezowata jama kultury mierzanowickiej zawierająca liczne półfabrykaty paciorków z muszli i narzędzia kościane. Odkryto ponadto pozbawiony wyposażenia grób szkieletowy z silnie przepalonym dnem (KCSz?). Szkielet ułożony był na prawym boku, z podkurczonymi nogami, zgiętymi w łokciach rękami i głową skierowaną na SSW. Dwa kolejne pochówki szkieletowe umieszczone były centralnie, wewnątrz jam zasobowych zawierających materiały neolityczne. Co najmniej dwa pochówki ciałopalne pochodzą z późnego neolitu, z uwagi na obecność naczyń w formie i ornamentyce nawiązujących do późnoneolitycznej grupy Wyciąże. Pochówki ciałopalne tej grupy nie były znane dotąd z terenu Małopolski.

Najmłodszą fazę na stanowisku stanowiły znaleziska grobowe z okresu rzymskiego reprezentujące trzy typy obiektów grobowych. Najliczniejsze były ciałopalne groby jamowe. Na szczególną uwagę zasługuje grób o prostokątnym zarysie z dwoma bogato wyposażonymi pochówkami i czytelnym zarysem jamy posłupowej. Obok usytuowane było współczesne mu ustrinum. Drugą grupę grobów stanowi 9 tzw. obiektów rowkowych (5 zostało całkowicie przebadanych). Trzecia grupa to dwa groby typu lubieszewskiego, z których tylko jeden został przebadany (w przypadku drugiego uchwycono tylko fragment rowu okalającego komorę grobową). W centralnie położonej komorze grobowej odkryto ślady konstrukcji drewnianej. Grób został częściowo wyrabowany. Jedynymi przedmiotami zachowanymi in situ elementami wyposażenia były naczynia gliniane oraz zespół przedmiotów z brązu (nożyk, igła i bogato zdobione nożyce) wraz z częściowo zachowanym skórzanym pojemnikiem. Zarówno resztki szkieletu jak i elementy pozostałej części wyposażenia były rozrzucone na całej przestrzeni grobu. W zasypisku natrafiano na szereg drobnych fragmentów zniszczonych przedmiotów z mosiądzu i brązu, trzy zapinki (oczkowata, zapinka A67 i zapinka typu AUCISSA), kompletne okucia dwóch rogów do picia (wraz z łańcuszkami służącymi do ich zawieszania) oraz znaczną część częściowo posrebrzanych elementów ozdobnego pasa norycko-panońskiego.

Cmentarzysko funkcjonowało poczynając od fazy B1a po fazę B2 włącznie (nie wykluczając datowania najmłodszego z pochówków na fazę C1a).

Ryszard Naglik

Grób podwójny i ustrinum	Obiekty rowkowe.	Grób książęcy typu Lubieszewo.
Komora grobowa po wyeksplorowaniu.