Wykopaliska w Marei w Egipcie w sezonie sierpień-wrzesień 2007

Sezon wykopaliskowy w terenie został w tym roku skrócony do jednego miesiąca z powodu braku zezwolenia od egipskich władz wojskowych na wejście na stanowisko. W związku z tym w sierpniu prowadziliśmy prace inwentaryzacyjne i konserwatorskie w magazynie na Mustafa Kamel, na co mieliśmy zezwolenie Służby Starożytności. Zostały przeglądnięte wszystkie metalowe przedmioty pochodzące z naszych wykopalisk z lat 2000-2006 oraz zakonserwowano 100 z 314 brązowych monet wydobytych podczas badań w bazylice w 2005 roku. Odczyszczenie pozostałych 214 monet było niemożliwe ze względu na znaczny stopień korozji. Pozostawiono je więc w magazynie w tzw. materiałach studyjnych.

We wrześniu, po uzyskaniu pozwolenia na badania w Marei, rozpoczęliśmy wykopaliska w bazylice (Fot. 1) i równocześnie prace konserwatorskie w baptysterium. Przeprowadziliśmy eksplorację latryny przy bazylice wraz kanałem odprowadzającym nieczystości bezpośrednio do jeziora. Został on zablokowany po okresie użytkowania latryny, a kloaka całkowicie odczyszczona (Fot. 2). Również w tym czasie trzy odnogi kanału zostały przypuszczalnie użyte jako pomieszczenia szczególnego rodzaju (krypty?). Wydobyto z nich sporą ilość malowanych koptyjskich skorup ceramicznych, jak również kilka typowych bizantyńskich dzbanuszków (Fot. 3, 4). Dwie arabskie monety znalezione w kanale datują czas tej przebudowy na koniec VII-początek VIII wieku.

Przed zachodnim, głównym wejściem do kościoła odsłoniliśmy plateau otoczone kamiennym murem (Fot. 5), który znajduje się na drugim poziomie użytkowym bazyliki, sądząc z posadowienia dwóch stopni prowadzących do przybytku (Fot. 6), odczyszczonych w tym sezonie (Fot. 7).

Natychmiastowej interwencji konserwatorskiej wymagało baptysterium przy apsydzie bazyliki, odkopane przez naszą misję w 2005 roku. W związku z tym część konserwatorska misji (Barbara Wrońska-Kucy i Jacek M. Kucy oraz Joanna Babraj) przeprowadzili odpowiednie zabiegi zabezpieczające (Fot. 8). Umocniono schodki prowadzące do chrzcielnicy od strony zachodniej i wschodniej przy pomocy luźnych bloków kamiennych zwalonych z murów bazyliki, które połączono zaprawa wapienną (Fot. 9). Następnie na ściance południowej (jedynej zachowanej) basenu uzupełniono warstwy zaprawy wodoodpornej, opus signinum, na której były niegdyś umocowane płyty marmurowe.

Konserwacji wymagała również ścianka pieca do wypału amfor, odkrytego przez naszą misję w 2003 roku. Zabezpieczenie, które zrobiliśmy w 2006 roku, polegające na jej wzmocnieniu przez nasączenie odpowiednimi środkami chemicznymi, okazało się niewystarczające. W wyniku ingerencji ludzkiej ścianka, skonstruowana z cegły mułowej, częściowo wypalona, w kilku miejscach została zniszczona. Zabezpieczono ją poprzez zbudowanie w odległości 20 cm od strony zachodniej muru z bloków kamiennych. Do górnej krawędzi ścianki przymocowano zaprawą rząd wypalonych cegieł, zebranych z zasypów w bazylice. Wszystkie warstwy antyczne zostały oddzielone od współczesnych papą, która ma z jednej strony chronić przed infiltracją wody, z drugiej zaś wskazywać rezultaty konserwatorskich zabiegów.

Krzysztof Babraj

Początek wykopalisk	Robotnik w trakcie eksploracji kanału przy latrynie	Dzbanuszek gliniany znaleziony w kanale
Szpila kościana znaleziona w latrynie	Dziedziniec przed zachodnią bramą bazyliki	Stopnie prowadzące do zachodniej bramy bazyliki
Kapitel koryncki znaleziony w rumowisku przed zachodnia bramą bazyliki	Prace przy konserwacji baptysterium	Schodki prowadzące do basenu baptysterium w trakcie konserwacji