Badania wykopaliskowe na stanowisku 1 w Glanowie, gm. Trzyciąż

Stanowisko 1 w Glanowie położone jest na lewym brzegu Dłubni, na cyplu zwydmionej terasy górnego odcinka tej rzeki. Wchodzi ono w skład dużego kompleksu stanowisk mezolitycznych, składającego się z czterech dużych obozowisk i kilku mniejszych stanowisk, leżących w promieniu ok. 2 km. Dotychczas, podczas siedmiu sezonów (w latach 1993 – 2001), przebadano wykopaliskowo stan. 2 w Glanowie, na stanowisku 3 wyeksplorowano skupienia w części W i SE oraz „przedołkowano” zniszczone skupienie NE (fot. 01, 02). Badania te dostarczyły jednych z najbogatszych inwentarzy mezolitycznych w Polsce, w układach wielokrzemienicowych, związanych z najmłodszymi fazami kultury komornickiej. Pozyskano także liczne węgle drzewne, które pozwoliły na uzyskanie danych paleobotanicznych i - jak dotąd - 27 dat radiowęglowych (dwóch ze stan. 2 oraz serii 25 dat ze stan. 3) związanych z osadnictwem mezolitycznym.

W roku 2006 przeprowadzono na stan. 1 ratownicze badania wykopaliskowe, sfinansowane przez Muzeum Archeologiczne w Krakowie. Przebadano obszar 348,75 m kw., eksplorację prowadzono jednostkami o powierzchni ¼ m kw., warstwami o miąższości 10 cm, z wydzielaniem poziomów geologiczno-glebowych, wszystkie warstwy były przesiewane na sitach o oczkach 1-2 mm (fot. 03).

Teren był bardzo mocno zniszczony przez nowożytne wkopy związane z istnieniem w obrębie stanowiska dwóch zagród zbudowanych na przełomie XIX i XX w., a opuszczonych w końcu lat 40-tych XX w. Na profilach widoczna była gleba brunatna, powstała „przy dużym udziale upraw”, z zachowanymi jedynie dolnymi ogniwami profilu glebowego - pod warstwą orną zalegał piasek żółto-brunatny - poziom brunatnienie, poniżej występował piasek żółty – skała macierzysta, a niżej piasek zgliniony – skała podścielająca.

Zabytki występowały w warstwie ornej i piasku żółto-brunatnym oraz żółtym. Strop piasku zglinionego był dolną granicą występowania zabytków. Zabytki nie rozdzielały się stratygraficznie (fot. 04).

Znaleziono 11451 zabytków krzemiennych, w tym 1978 wiórów, 3364 odłupki i 4902 łusek. W grupie 148 rdzeni przeważają wiórowe, mniej liczne są odłupkowe i wiórowo-odłupkowe (fot. 05, 06). Dominują formy jednopiętowe, spory odsetek stanowią rdzenie na odłupkach. Grupa narzędzi liczy 553 zabytki, zwraca uwagę 177 zbrojników, najliczniejsze są trójkąty (52 szt.), wśród których rozwartokątne (fot. 07) są dwukrotnie liczniejsze niż prostokątne (fot. 08). Półtylczaki przeważają nad tylczakami (fot. 09). Wśród pozostałych narzędzi drapacze (48 szt.) nieznacznie przeważają nad skrobaczami, stosunkowo duża jest grupa rylców (15 szt.), inne typy narzędzi, nie licząc wiórów i odłupków łuskanych, są mniej liczne. Grupę form „wydzielonych” uzupełniają wióry przedrylcowcze (25 szt.) i bardzo liczne rylcowce (309 szt. – fot. 10).

Skład grupy narzędzi i rdzeni wskazuje na związek osadnictwa na stanowisku 1 w Glanowie z kulturą komornicką z widocznymi wpływami postmaglemoskimi. Cechy inwentarza pozwalają datować omawiany zespół na schyłek okresu borealnego.

Zabytki krzemienne wystąpiły w rozwleczonym układzie krzemienicowym, uchwycono południową i zachodnią granicę układu (fot. 11).

Oprócz materiałów mezolitycznych na stanowisku znaleziona także niewielką ilość zabytków kultury lendzielskiej, mierzanowickiej oraz fragmenty ceramiki kultury łużyckiej, przeworskiej.

Mirosław Zając

1	2	3
4	5	6
7	8	9
10	11