Dział Zbiorów Dawnych

i Pracownia Numizmatyczna

Pierwsze zabytki i kolekcje archeologiczne napływające po 1850 r. do utworzonego wówczas Muzeum Starożytności przechowywane są obecnie w Dziale Zbiorów Dawnych. Jest on więc najstarszą komórką muzealną, realizującą od 165 lat powinność opieki, gromadzenia, porządkowania, opracowywania oraz upowszechniania zabytków i odkryć. Wiele ze zgromadzonych dzisiaj przy ul. Senackiej dawnych kolekcji było świadkiem najważniejszych przemian historycznych i instytucjonalnych, wytyczających  rozwój i aktywność naukową krakowskiego ośrodka archeologicznego. Zapoczątkowane w drugiej poł. XIX w. przez G. Ossowskiego i W. Demetrykiewicza tworzenie wydzielonych zbiorów archeologicznych i budowanie poczucia odpowiedzialności za nie, wytyczyło drogę, którą można zapisać znanymi wszystkim skrótami nazw instytucji sprawujących opiekę nad muzealnym dorobkiem archeologicznym: TNK, AU, PAU, PAN, MAK. Spuścizną tych historycznych działań są zbiory i archiwalia zgromadzone dzisiaj w Dziale Zbiorów Dawnych.

Przez lata Dział funkcjonował pod różnymi nazwami, m.in.: Magazyny naukowe (1935 r.); Dział Składnic naukowych (1954 r.); Zespół Organizacji Zbiorów Dawnych (1975 r.); Składnica Archeologiczna Zbiorów Dawnych i Wydzielonych (1990 r.); Składnica Archeologiczna Zbiorów Dawnych i Zbiorów Ogólnomuzealnych Wydzielonych przy Głównym Inwentaryzatorze MAK (2001 r.); Dział Zbiorów Dawnych (od 2015 r.). Obecnie w Dziale przechowywane są materiały w liczbie ponad 160 tys. zabytków o walorach ekspozycyjnych - o chronologii od paleolitu po okres nowożytny - podzielone na trzy części: jako Zbiory Dawne, Zbiory dawnego Konserwatora Zabytków Archeologicznych oraz numizmaty w Pracowni Numizmatycznej.

Zbiory Dawne

Podstawą zbiorów Działu są materiały pozyskane w ciągu pierwszych 100 lat istnienia Muzeum (1850-1950). Pośród blisko 140 tys. zabytków ekspozycyjnych (tzw. wydzielonych) znajdują się najcenniejsze kolekcje krakowskiego muzeum, w tym zespoły znalezisk paleolitycznych z jaskiń Maszyckiej i Mamutowej,  zabytki kultury trypolskiej z Bilcza Złotego, zabytki scytyjskie z Wielkiego Kurhanu Ryżanowskiego i wyposażenie grobu wojownika huńskiego z Jakuszowic. Walor naukowo-historyczny, ekspozycyjny i edukacyjny zabytków „dawnych” sprawia, że wciąż pozostają one w szerokim kręgu zainteresowań archeologów, badaczy innych specjalności, archiwistów, muzealników, studentów i publicystów. Naukowe opracowanie zbiorów (poza- i wewnątrzmuzealne) oraz ich upowszechnianie (wystawy, wypożyczenia, kwerendy, zajęcia edukacyjne) to główne zakresy realizowanych działań. Eksponaty z Działu Zbiorów Dawnych jako depozyty i przedmioty wypożyczeń czasowych znajdują się aktualnie w 6 muzeach w Polsce i zagranicą. Kolekcje i obiekty zabytkowe udostępniane są do opracowań naukowych, w tym prac magisterskich, doktorskich, projektów grantowych i in. (85 udostępnień w 2016 r.). Pracownicy Działu opracowują materiały w ramach kilku muzealnych programów badawczych, dotyczących m.in. zabytków archeologicznych z terenu Rusi, średniowiecznych militariów polskich, studiów nad problematyką rozwoju średniowiecznego mennictwa w Małopolsce, a także osadnictwa neolitycznego nad górną Wisłą w relacjach z Kotliną Karpacką. Zbiory dawne są też przedmiotem systematycznych zabiegów konserwacyjnych, a także prowadzonych od wielu lat prac inwentaryzacyjnych.

Zbiory dawnego Konserwatora Zabytków Archeologicznych

Opiece Działu Zbiorów Dawnych podlegają również materiały archeologiczne pozyskane w latach 1953-1982 w dziale dawnego Konserwatora Zabytków Archeologicznych. Zbiory te związane są z osobą Adama Kraussa, pełniącego w tym czasie funkcję konserwatora na województwo krakowskie i Polskę południowo-wschodnią. Kierowany przez A. Kraussa dział zgromadził blisko 13 tys. zabytków wydzielonych, pochodzących z darów, nadzorów archeologicznych i badań powierzchniowych, a przede wszystkim z ratowniczych, wykopaliskowych badań inwestycyjnych. Trzon tej kolekcji stanowią materiały z cmentarzysk i osad z epoki brązu i wczesnej epoki żelaza, pozyskane w związku z budową Tarnobrzeskiego Zagłębia Siarki w latach 1957-1971 (m.in. Machów, Świniary Stare).

Pracownia Numizmatyczna

Pracownia Numizmatyczna działająca w ramach Działu Zbiorów Dawnych sprawuje opiekę merytoryczną nad wszystkimi zbiorami numizmatycznymi Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Początki tych zbiorów są ściśle powiązane z historią samego muzeum. Obecnie, kolekcja numizmatyczna liczy prawie 8 tysięcy monet i medali.

Skład osobowy:

Dr Albert Zastawny - archeolog, kustosz - kierownik Działu (albertzastawny@gmail.com) tel. +48 12 422 75 60 wew. 35

mgr Radosław Liwoch - archeolog, kustosz (liwoch@ma.krakow.pl) tel. +48 12 422 75 60 wew. 35

mgr Karol Nawrot - numizmatyk, archeolog, asystent muzealny (karol.nawrot@ma.krakow.pl) tel. +48 12 422 75 60 wew. 42