Dział Prahistorii Małopolski

W dziale są gromadzone, przechowywane i opracowywane zabytki, pochodzące ze stanowisk od paleolitu po okres wpływów rzymskich, głównie z obszaru Małopolski. Oprócz prac inwentaryzacyjnych, bieżącą opieką nad zbiorami oraz przejmowaniem zbiorów, w dziale realizowany jest program prac naukowo-badawczych dotyczący gł. zgromadzonych w dziale i Muzeum zbiorów.

Główne tematy badawcze:

zróżnicowanie kulturowe zespołów środkowopaleolitycznych w najmłodszych fazach osadnictwa neandertalczyka (jaskinia Ciemna),

wczesne fazy górnego paleolitu (stanowisko Kraków-Zwierzyniec I),

schyłkowy paleolitu i mezolit w rejonie Krakowa (m.in. stanowisko Przeginia Narodowa, kompleks stanowisk w Glanowie)

osadnictwo neolityczne na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej (stanowiska Bolechowice, Przybysławice, Kraków-Witkowice, Wiatowice)

kultura trypolska (Bilcze Złote na Ukrainie - zbiory Działu Zbiorów Dawnych)

kultura łużycka w zachodniej Małopolsce (m.in. cmentarzyska w Kokotowie, Bocheńcu, Pawłowicach, Turze Dolnym )

kultura pomorsko-kloszowa w zachodniej Małopolsce (m.in. cmentarzyska w Bocheńcu i Turze Dolnym)

analizy typologiczno-chronologiczne ceramiki lateńskej z celtyckiego oppidum Bibracte, Mont Beuvray, Francja (zbiory Centre archéologique européen, BIBRACTE, Francja)

osadnictwo okresu rzymskiego w rejonie Krakowa (Aleksandrowice stan. 2 i 3)

wczesna epoka brązu w dorzeczu dolej Raby (m.in. stan. 9 i 10 w Stanisławicach)

Pracownicy działu prowadzą lub uczestniczą w badaniach wykopaliskowych i powierzchniowych: w jaskini Ciemnej - we współpracy z Instytutem Archeologii UJ, cmentarzysko kultury łużyckiej w Turze Dolnym, na celtyckim oppidum Bibracte, Mont Beuvray (Francja) - we współpracy z Centre archéologique européen, BIBRACTE, w badaniach ratowniczych na stanowiskach zagrożonych inwestycjami i narażonych na zniszczenia (np. cmentarzysko z okresu rzymskiego w Morawiankach stan. 10)

Zabytki zgromadzone w dziale są udostępniane do różnych opracowań m.in. do syntezy pradziejów Polski The Past Sociecieties. Polish land from the first evidence of human presence to Early Midle Ages, prac magisterskich, doktorskich. Aktualizowana i udostępniana jest także dokumentacja i zbiory AZP, mapy i plany stanowisk do opracowań naukowych i prac związanych z badaniami ratowniczymi.

Zbiory gromadzone są w pracowniach:

- Pracownia Paleolitu i Mezolitu: zbiory liczą ponad 150 000 zabytków, głównie krzemiennych, pochodzących przede wszystkim z obszaru Małopolski. Z badań pracowników pochodzą inwentarze, zarówno ze stanowisk jaskiniowych (jaskinia Ciemna – paleolit środkowy i jaskinia Mamutowa – paleolit górny), jak i otwartych (Kraków-Kobierzyn, Zakrzów, Przeginia Narodowa, Glanów – paleolit schyłkowy i mezolit). Dużą grupę stanowią zabytki pozyskane podczas badań kopalń i pracowni krzemieniarskich w Wołowicach i Brzoskwini a także zespoły z badań wykopaliskowych A. Jury i L. Sawickiego z Krakowa-Zwierzyńca.

- Pracownia Neolitu: w pracowni znajduje się ok. 31 000 zabytków. Do najcenniejszych neolitycznych zbiorów należą:  zespół wyrobów krzemiennych z Witkowic - stan. 5 i 10, materiały z badań wykopaliskowych w Krakowie-Witkowicach, ratowniczych badań w Krakowie-Górce Narodowej stan. 9 oraz pochodzące z darów: naczynie z wczesnej fazy KCWR z Miechowa, płoszcze z krzemienia czekoladowego ze stan. 12 w Błogocicach, sierp krzemienny z Witowa, sztylet miedziany z jaskini Ciemnej w Ojcowie.

- Pracownia Epoki Brązu i Wczesnej Epoki Żelaza: najważniejszymi zabytkami są materiały pochodzące z dużych cmentarzysk kultury łużyckiej badanych przez M. Gedla, J. i A. Kraussów oraz R. Rogozińską w latach 60. i 70. XX wieku (Baczyn, woj. małopolskie, Danków, Jamno, Walenczów i Wąsosz Dolny, woj. śląskie, Nagłowic, woj. świętokrzyskie).  W zbiorach są także zabytki z cmentarzysk kultury mierzanowickie i trzcinieckiej w Guciowie i Bondyrzu, woj. lubelskie. Z badań A. Matogi pochodzą materiały kultury trzcinieckiej, łużyckiej i pomorsko-kloszowej z Bocheńca, Pawłowic i Tura Dolnego, woj. świętokrzyskie. Zbiory uzupełniają mniejsze liczebnie zespoły pochodzące z osad kultur mierzanowickiej i trzcinieckiej (np. Opatkowice i Jazdowiczki, woj. małopolskie).

- Pracownia Okresu Lateńskiego i Rzymskiego: zbiory tworzą materiały z osad badanych przez pracowników Muzeum od lat 50. XX w. m.in. Zakrzów stan. 2, Łężkowice stan. 2, Targowisko 3 i 4, Czajęczyce stan. 1 oraz zabytki związane z produkcją żelaza w Górach Świętokrzyskich i z kopalni rudy żelaza w Rudkach. Do najciekawszych zabytków należą: szklany paciorek celtycki z Dziewięciołów gm. Miechów, naczynie terra sigillata z grobu ciałopalnego z Lisowa pow. Opatów, gliniana figurka antropomorficzna ze szklanymi oczami z Nieszkowa gm. Słaboszów, dębowa łódź jednopienna.

- Ośrodek Studyjno-Magazynowy: w skład zbioru wchodzą materiały pochodzące z badań powierzchniowych przeprowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski na terenie woj. małopolskiego oraz innych badań powierzchniowych. Największą część zbioru stanowią materiały pozyskane podczas szerokoprzestrzennych badań ratowniczych prowadzonych przez Krakowskiego Zespołu do Badań Autostrad i poprzedzających je badań sondażowych.  

Struktura organizacyjna i skład osobowy działu:

Pracownia Paleolitu i Mezolitu:

- mgr Mirosław Zając, kustosz - kierownik działu (zajac@ma.krakow.pl) tel: +48 12 422 75 60 wew. 52

- mgr Damian Stefański, adiunkt (damian.stefanski@ma.krakow.pl) tel: +48 12 422 75 60 wew. 39

Pracownia Neolitu:

- mgr Elżbieta Trela-Kieferling, kustosz (etk.mak@gmail.com) tel: +48 12 422 75 60 wew. 49

Pracownia Epoki Brązu i Wczesnej Epoki Żelaza:

- Dr Andrzej Matoga, starszy kustosz (a.matoga@wp.pl) tel: +48 12 422 75 60 wew. 40

- mgr Mikołaj Orzechowski, adiunkt (mikolaj.orzechowski@gmail.com) tel: +48 12 422 75 60 wew. 40

Pracownia Okresu Lateńskiego i Rzymskiego:

- mgr Małgorzata Wawer, kustosz (wawer.malgosia@gmail.com) tel:+48 12 422 75 60 wew. 34

Ośrodek Studyjno-Magazynowy:

- mgr Ryszard Naglik, starszy kustosz (naglikr@gazeta.pl) tel: +48 12 422 75 60 wew. 25

- mgr Tomasz Rodak, adiunkt (rodak@ma.krakow.pl) tel: +48 12 422 75 60 wew. 25